Δέκα την ημέρα.

Αντόν. Τέσμον. Άτζιθ. Μπέρναρντ. Τζουντ. Ρόνυ. Γκανάρθαν. Μίλτον. Μπρούνο. Ρόχαν. Σαμσών. Μαθητές σε ρωμαιοκαθολικό μικτό σχολείο για παιδιά εκτοπισμένων οικογενειών στη βόρεια Σρι Λάνκα. Είχαν επιβιβαστεί σε λεωφορείο μετά το μάθημά τους μαζί με το δάσκαλό τους, χθες το απόγευμα, όταν μια νάρκη κατά προσωπικού που φέρεται να πυροδότησε μονάδα ανορθόδοξου πολέμου του στρατού της χώρας έκανε το όχημα κομμάτια. Τα 11 παιδιά, ο δάσκαλος και άλλοι οκτώ άνθρωποι σκοτώθηκαν. 14 τραυματίσθηκαν. Όταν οι τρομοκρατημένοι από το θέαμα πολίτες πλησίασαν για να βοηθήσουν, ο στρατός άρχισε να βομβαρδίζει την περιοχή με πυροβολικό. Ως είθισται σε μυστικές επιχειρήσεις, οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας έσπευσαν να διαψεύσουν ότι ενέχονται στο μακελλειό.

Ο Α/ΓΕΣ της Σρι Λάνκα υποστράτηγος Σάρατ Φονσέκα είπε τον Δεκέμβριο στην ελεγχόμενη από την κυβέρνηση εφημερίδα Dinamina ότι ο στρατός έχει θέσει ως στόχο να σκοτώνει 10 αυτονομιστές μαχητές Ταμίλ την ημέρα. Πιστεύεται ότι οι αξιωματικοί του, όταν δεν βρίσκουν μειονοτικούς αντάρτες, προσθέτουν πολίτες στον κατάλογο: σ’αυτόν τον πόλεμο, όλοι οι Ταμίλ είναι δυνητικοί “τρομοκράτες”. Εντός 2008, λέει το υπουργείο Αμύνης, του οποίου προΐσταται ο αδελφός του προέδρου, έχουν σκοτωθεί 592 “τρομοκράτες” και μόλις 21 στρατιώτες. Υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι ο στρατός έχει πλέον, όπως επιδίωκε χρόνια, επιμελητειακή και τεχνική υποστήριξη στον πόλεμο εναντίον των αυτονομιστών από την Ουάσινγκτον και το Νέο Δελχί.
. . . . . . . . . . . . . . .
Σε άλλες ειδήσεις, γνωστός ελληνικός ραδιοφωνικός σταθμός προσφέρει ένα ειδυλλιακό “επταήμερο ταξίδι για δύο άτομα στη Σρι Λάνκα” σε έναν από τους νικητές του διαγωνισμού του για το ευρηματικότερο σύνθημα για την προστασία του περιβάλλοντος. Ανεκτίμητο.

Αστεία.

Γκάρι Όρφιλντ, καθηγητής εκπαίδευσης, νομικής, κοινωνικών επιστημών και αστικού σχεδιασμού στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, ειδικός σε ζητήματα πολιτικών δικαιωμάτων των μειονοτήτων, ένας από τους σημαντικότερους διαμορφωτές της λεγόμενης πολιτικής ίσων ευκαιριών στη χώρα. Διαπιστώνει χωρίς περιστροφές ότι στο αμερικανικό εκπαιδευτικό σύστημα επανεπιβάλλεται, στην αντιδραστικότερή του μορφή, ο φυλετικός διαχωρισμός: κάνει λόγο για “σχολεία τύπου απάρτχαϊντ”.

Σε σχολεία σε όλη την επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών, ειδικά στις μεγάλες πόλεις, σημειώνει η Αμάντα Πώλσον στην καλή εφημερίδα της χριστιανικής δεξιάς Christian Science Monitor, ο φυλετικός επαναδιαχωρισμός αποτελεί μια ταχύτατα εφαρμοζόμενη τάση.

Μερικά πράγματα δεν αλλάζουν ποτέ.

Τα Αγγλικά και η Ιστορία ήταν τα μαθήματα που μ’άρεσαν περισσότερο. Ο δάσκαλός μου των Αγγλικών, θυμάμαι —κάποιος κ. Οστρόβσκι— πάντα έδινε συμβουλές για το πώς να γίνεις κάτι στη ζωή. Το μόνο πράγμα που δεν μ’άρεσε στο μάθημα της Ιστορίας ήταν ότι ο δάσκαλος, ο κ. Ουίλλιαμς, ήταν ειδικός στα αστεία με «αράπηδες». Μια μέρα, μετά την πρώτη βδομάδα στο σχολείο, μπήκα στην τάξη κι αυτός άρχισε να τραγουδάει, γι’αστείο, το «Πέρα, κάτω στα μπαμπακοχώραφα, είναι κάποιοι που λένε ότι οι αράπηδες δεν κλέβουν». Πολύ αστείο.

Αυτοβιογραφία Μάλκολμ Χ με τη βοήθεια του Άλεξ Χάλεϋ, μετάφραση Αγγέλας Βερυκοκάκη-Αρτέμη, Εκδόσεις Κουκίδα, Αθήνα, 2005, σσ. 57-58.

. . . . . . . . . . . . . . .

“Οι ταξικές και φυλετικές ανισότητες  διαμόρφωσαν κάθε διάσταση της καταστροφής στη Νέα Ορλεάνη”, διαπίστωνε, τον Οκτώβριο του 2005, ο Μάικ Ντέηβις γράφοντας στον Monde Diplomatique, αναφερόμενος στον κυκλώνα Κατρίνα. Η εφετινή προεκλογική φαντασμαγορία, μ’όλη τη στήριξη του Κάμελοτ σε ένα μαύρο υποψήφιο για τον Λευκό Οίκο, ελάχιστη παραμυθία μπορεί να προσφέρει σε εκείνους που το πολυτραγουδισμένο Αμερικανικό Όνειρο ουδέποτε αφορούσε.

Αυτό που δεν άντεχαν.

Σε μερικές ημέρες, συμπληρώνονται 40 χρόνια από την επίθεση του Τετ, όταν οι μαχητές του Βορείου Βιετνάμ και του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου—μια δύναμη που οι Αμερικανοί αποκαλούσαν συλλήβδην VC—εξαπέλυσαν μια προσεκτικά χορογραφημένη ταυτόχρονη έφοδο στις έξι μεγαλύτερες πόλεις, τις 34 επαρχιακές πρωτεύουσες, τις 64 περιφερειακές πρωτεύουσες, και πολυάριθμες στρατιωτικές βάσεις των νοτιοβιετναμέζικων δυνάμεων και των Αμερικανών. Οι μάχες διήρκεσαν σχεδόν ένα μήνα στη Σαϊγκόν, πάνω από ένα μήνα στην Χιούε. Για την ανακατάληψη της Μπεν Τρε, ένας ανώνυμος Αμερικανός στρατηγός θα εκστόμιζε την διάσημη φράση: “κατέστη αναγκαίο να καταστρέψουμε την πόλη για να τη σώσουμε”. Ο Τομ Ένγκελχαρτ, επισκέπτης καθηγητής δημοσιογραφίας στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ, επισημαίνει, γράφοντας στο Tomgram, τις αναλογίες με το Ιράκ· τη Φαλούτζα του 2004, τη Βαγδάτη του 2008.

Ο Νικ Τερς, που τα τρία τελευταία χρόνια επισκέπτεται το Βιετνάμ κάθε χρόνο, μεταφέρει την δυσπιστία των Βιετναμέζων όταν τους ρωτά για τις εμπειρίες τους από τον πόλεμο που, εκεί, αντιθετικά προς την δυτική ιστοριογραφία, είναι γνωστός ως Πόλεμος της Αμερικής. “Μιλάς σοβαρά; Στ’αλήθεια θες να τα δημοσιεύσεις αυτά;”, ρωτά ο 60χρονος Νγκουέν Βαν Του, στο ξύλινο σπίτι με το χωμάτινο πάτωμα στις εσχατιές του Δέλτα του Μεκόνγκ.

“Αυτά”: το θάνατο του πατέρα του από αμερικανική οβίδα· τους καθημερινούς βομβαρδισμούς του πυροβολικού και των αεροσκαφών· τις οικογένειες που ζούσαν στους ορυζώνες γιατί τα σπίτια τους βομβαρδίζονταν επανειλημμένα κάθε μέρα· τα παιδιά και τις γυναίκες που κομματιάζονταν από τις βόμβες· που πεινούσαν γιατί το ρύζι τους κατασχόταν, ώστε να μην τραφούν οι αντάρτες· την δολοφονία του αδελφού του από νοτιοβιετναμέζους στρατιώτες με αμερικάνικες σφαίρες· το πώς έχασε το πόδι του από ένα βλήμα 105 χιλιοστών. Δεν μιλά για καμιά από αυτές τις τραγωδίες. Μόνο ένα έχει να σημειώσει, ως μνήμη από τις ημέρες εκείνες. “Στον πόλεμο, το χειρότερο που υποστήκαμε ήταν η έλλειψη ελευθερίας. Δεν ήμασταν ελεύθεροι”.

Οπλισμένοι γραφειοκράτες.

Πριν μερικές ημέρες, την 11η Ιανουαρίου, συμπληρώθηκαν 6 χρόνια από την ίδρυση αυτής που έχει γίνει γνωστή ως η Φυλακή του Γκουαντάναμο.

Πριν σχεδόν τρεις δεκαετίες, ένας Ουρουγουανός συγγραφέας περιέγραφε, ήδη, τους κλειδοκράτορές της:

Ποιοι είναι αυτοί που βασανίζουν; Πέντε σαδιστές, δέκα διεστραμμένοι, δεκαπέντε κλινικές περιπτώσεις; Βασανίζουν οι καλοί οικογενειάρχες. Οι στρατιωτικοί συμπληρώνουν το ωράριο και μετά παρακολουθούν τηλεόραση μαζί με τα παιδιά τους. Ό,τι είναι αποτελεσματικό, είναι και καλό, λέει η “μηχανή”. Τα βασανιστήρια είναι αποτελεσματικά: αποσπούν πληροφορίες, σπάει το ηθικό, απλώνουν το φόβο. Γεννιέται κι αναπτύσσεται μια πολύπλοκη τελετουργία. Όποιος δε βασανίζει, υπόκειται σε βασανιστήρια. Η “μηχανή” δε δέχεται αθώους, ούτε μάρτυρες. Ποιος αρνιέται; Ποιος μπορεί να διατηρήσει καθαρά τα χέρια του; Το πρώτο γρανάζι ξερνά την πρώτη φορά. Τη δεύτερη φορά σφίγγει τα δόντια. Την τρίτη συνηθίζει κι εκπληρώνει το καθήκον του. Περνάει ο καιρός και η ροδέλα του γραναζιού μιλάει την ίδια γλώσσα με τη “μηχανή”: κουκούλα, ηλεκτροσόκ, φάλαγγα, κρέμασμα, υποβρύχιο. Η μηχανή απαιτεί πειθαρχία. Οι πιο ταλαντούχοι καταλήγουν να το βρίσκουν απολαυστικό.

Αν οι βασανιστές είναι άρρωστοι, τι να πούμε για το σύστημα που τους κάνει απαραίτητους;

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Ο βασανιστής είναι κι αυτός ένας δημόσιος υπάλληλος. Ο δικτάτορας επίσης. Οπλισμένοι γραφειοκράτες που χάνουν τη δουλειά τους αν δεν εκπληρώσουν με αποτελεσματικότητα το καθήκον τους. Αυτό και μόνο αυτό. Δεν είναι εξωπραγματικά τέρατα. Δε θα τους κάνουμε αυτή την τιμή.

Εδουάρδο Γαλεάνο, Μέρες και νύχτες αγάπης και πολέμου, μετάφραση Ισμήνης Κανσή, Εξάντας, Αθήνα 1978, σσ. 177-178.

120.

Ντικ Εμάνουελσον, ανταποκριτής Σουηδικών μέσων ενημέρωσης στην Κεντρική Αμερική από το 1980. Τον Δεκέμβριο του 2005, αναγκάσθηκε να εγκαταλείψει την Κολομβία διότι συνάδελφοί του τον προειδοποίησαν ότι η ζωή του βρισκόταν σε κίνδυνο. Το ήξερε ήδη. Είχε εκθέσει ανεπανόρθωτα την κυβέρνηση του Άλβαρο Ουρίμπε με ρεπορτάζ (όπως αυτό) για τις δολοφονίες και τις εξαφανίσεις χιλιάδων αριστερών και αντιφρονούντων και τη συνενοχή της κυβέρνησης Πέρσον στο ξέπλυμα των ακροδεξιών παραστρατιωτικών από τον Κολομβιάνικο κρατικό μηχανισμό· ασυγχώρητο. Ο Σουηδός δε θεωρεί τον εαυτό του καμμιά φοβερή εξαίρεση. “Βασικά” —δήλωσε (.pdf) στο ΝΝΝ—, “κάθε δημοσιογράφος που κάνει αξιοπρεπή δουλειά στην Κολομβία είναι σίγουρο ότι θα γίνει στόχος της κυβέρνησης Ουρίμπε και των σκοτεινών δυνάμεων με τις οποίες είναι καταφανές ότι συνδέεται”. Πάνω από 120 δημοσιογράφοι έχουν εκτελεσθεί τα τελευταία 20 χρόνια στην Κολομβία· τον Αύγουστο του 1994, είχε δολοφονηθεί ο αρχισυντάκτης της Voz, Μανουέλ Σεπέδα.

Η φυγή του Εμάνουελσον δεν σημαίνει ότι θα ζήσει. Ο Ερνέστο Γιαμούρε, στέλεχος των μυστικών υπηρεσιών της Κολομβίας και πρώην “διπλωμάτης” στη Σουηδία—το ρόλο του οποίου είχε αποκαλύψει, ακριβώς, ο δημοσιογράφος-στόχος—έγραψε ένα άρθρο στην εφημερίδα El Espectador κατηγορώντας τον Εμάνουελσον ως “πολιτικό αντιπρόσωπο” και “έναν από τους σημαντικότερους πρεσβευτές των FARC” στην Ευρώπη και διαλαλώντας ότι πλέον “ανέλαβε” την περίπτωσή του ο υπερήφανος στρατός της χώρας. Αδιάφορο ότι ο Σουηδός ζει αλλού: όπως εξηγεί, “οι περισσότερες υπηρεσίες ασφαλείας στη Λατινική Αμερική συνεργάζονται μεταξύ τους και με υπηρεσίες στις Ηνωμένες Πολιτείες. . .πολυάριθμα στελέχη τους έχουν εκπαιδευθεί στη Σχολή της Αμερικής στην Τζώρτζια και συγκροτούν ένα δίκτυο που βασανίζει, δολοφονεί και κατατρομοκρατεί” όποιον θεωρεί αντίπαλό του.

Ο Κόνδορας δεν δίπλωσε ποτέ τα φτερά του.

Ο κατάλληλος άνθρωπος.

Τιμ Σπάισερ, 56 ετών, διευθύνων σύμβουλος της Aegis, αντισυνταγματάρχης ε.α. των Σκοτσέζων Φρουρών, βετεράνος του πολέμου των Μαλβινών—ή Φώκλαντς—, της Βοσνίας και του Πρώτου Πολέμου του Κόλπου, ενεχόμενος στην υπόθεση της δολοφονίας καθολικού ιερέα από άνδρες της μονάδας του ενόσω υπηρετούσε στη Βόρεια Ιρλανδία το 1992, εμπλεγμένος με την ιδιότητα του ιδρυτή και διευθύνοντος συμβούλου της εταιρίας μισθοφόρων Sandline International στην υπόθεση πώλησης όπλων το 1998 στην κυβέρνηση της Σιέρα Λεόνε εν μέσω εμφυλίου, κατά παραβίαση του εμπάργκο όπλων των Ηνωμενων Εθνών, όπως έχει δηλώσει με την υπόρρητη έγκριση των κυβερνήσεων του Λονδίνου και της Ουάσιγκτον.

Είναι ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση: προΐσταται, μετά από συμβόλαιο που ανέθεσε το Πεντάγωνο στην εταιρία του για δεύτερη φορά, της υπηρεσίας επιχειρησιακής “επίβλεψης” των εταιριών μισθοφόρων στο Ιράκ. Με το αζημίωτο, ασφαλώς. Το συγκεκριμένο “έργο” αποτιμάται 475 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με ρεπορτάζ του R.J. Hillhouse που δημοσιεύθηκε στο Wired.

Μπορεί ο Σπάισερ να προΐσταται της δεύτερης μεγαλύτερης ξένης δύναμης κατοχής στο Ιράκ μετά από το στρατό των ΗΠΑ, των εταιριών μισθοφόρων, αλλά δεν ελέγχει την αξιοθαύμαστη δράση της Blackwater στο Ιράκ, καθώς αυτή εξαιρείται από τον έλεγχο του Πενταγώνου διότι έχει προσληφθεί από το υπουργείο Εξωτερικών. Ούτε των “συμβασιούχων” της CIA.

Η δράση της Εταιρίας στο Ιράκ και άλλες εμπόλεμες ζώνες χωρίς συνεννόηση με τον αμερικανικό στρατό, είχε πει κάποτε στον Χίλχαους ένας αμερικανός κατάσκοπος, είναι ένα θέμα που προκαλεί γκρίνιες στην αμερικανική πρωτεύουσα “από τότε που ο Χριστός ήταν δεκανέας”. Αλλά οι διενέξεις στο εσωτερικό του συστήματος δεν έχουν καμμία σημασία για τα θύματά του, όσο κι αν περιγράφονται σαν κοσμοϊστορικές από τους ειδήμονες.

Με 130.000 μισθοφόρους στο Ιράκ ήδη στα τέλη του 2007, οι οποίοι δεν υπόκεινται στο εθνικό δικαιικό πλαίσιο βάσει ειδικού νόμου που έχει κυρώσει η ανεξάρτητη, οπωσδήποτε, κυβέρνηση της Βαγδάτης, το ποιος κάνει τι για ποιον, ή το ποιος έχει την ευθύνη για όποια εγκλήματα διαπράττονται, χάνεται μέσα σε δαιδαλώδη νομικά τερτίπια. Αυτός ακριβώς είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τη χρησιμοποίησή τους.

Πρωτιά.

Ματίας Βαλεντίν Κατρίλεο Κεσάδα, 22 ετών, φοιτητής αγρονομίας στο Universidad de la Frontera της Χιλής. Την περασμένη Πέμπτη, μαζί με άλλους περίπου 30 διαδηλωτές υπέρ των δικαιωμάτων των Ινδιάνων Μαπούτσε (Μαπού=γη, τσε=άνθρωποι), της μεγαλύτερης ιθαγένικης κοινότητας της λατινοαμερικανικής χώρας, που αριθμεί σήμερα 1,5 εκατ. ψυχές, μετείχε σε μια συμβολική απόπειρα “ανακατάληψης της γης” της Σάντα Μαργκαρίτα, ενός αγροκτήματος περίπου 32 χλμ. ανατολικά της πόλης Τεμούκο. Στη φάρμα όμως είχαν παραταχθεί καραμπινιέροι οι οποίοι άνοιξαν πυρ χωρίς να σκοτιστούν να κάνουν ερωτήσεις. Ο Κεσάδα έπεσε, τραυματισμένος στο στομάχι. Λίγο αργότερα εξέπνευσε επί τόπου. Έγινε, έτσι, το πρώτο θύμα της εντεινόμενης, από το 2003, νέας σύγκρουσης ανάμεσα στις αρχές και το ιθαγένικο κίνημα.

Ο δημοσιογράφος Ελίας Παϊζάν είπε στην εφημερίδα Santiago Times ότι οι Ινδιάνοι πήραν τη σορό του μαζί τους: “δεν ήθελαν να την αφήσουν στους καραμπινιέρους”, στους οποίους δεν έχουν καμμία εμπιστοσύνη. Το άψυχο σώμα του φοιτητή παραδόθηκε στις αρχές μετά από διαπραγματεύσεις ωρών και χάρη στην διαμεσολάβηση της εκκλησίας.

Το κοινωνικό κίνημα των Ινδιάνων Μαπούτσε, το οποίο τάσσεται εναντίον της μόλυνσης της γης από τις πολυεθνικές, υπεραμύνεται των πατρογονικών δικαιωμάτων των ιθαγενών στη γη, και αψηφά κρατικές αποφάσεις, έχει ποινικοποιηθεί εδώ και χρόνια: σύμφωνα με την Διεθνή Αμνηστία, αποτελεί ίσως το πιο μελανό σημείο στην πολιτική των αρχών της Χιλής όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τον περασμένο Οκτώβριο, πέντε πολιτικοί κρατούμενοι είχαν αρχίσει απεργία πείνας, ζητώντας την απελευθέρωση όλων όσοι είναι σήμερα φυλακισμένοι για την δράση τους εναντίον του ιδιότυπου απάρτχαϊντ της Χιλής—όπου, παρεμπιπτόντως, η κυβέρνηση είναι κεντροαριστερή, και η πρόεδρος Μισέλ Μπατσελέτ είχε διατελέσει και η ίδια πολιτική κρατούμενη. Στο παρελθόν οι χουντικοί κατεδίωκαν τους ιθαγενείς γιατί ήταν αριστεροί, αναρχικοί, συμπαθούντες· σήμερα επιστρατεύονται πιο πολιτικώς ορθά προσχήματα: οι ζωοκλοπές, η φθορά ιδιωτικής περιουσίας κι ό,τι άλλο σκαρφιστούν οι πολυμήχανοι εισαγγελείς.

Τέσσερις από τους απεργούς πείνας σταμάτησαν την διαμαρτυρία τους. Ο Έκτορ Ζαιτούλ μόλις την περασμένη Δευτέρα. Στις 81 ημέρες που αρνείτο να τραφεί, έχασε περίπου 23 κιλά. Η Πατρίσια Τρονκόσο, γνωστή κι ως Τσέπα, είναι η μόνη απεργός που συνεχίζει.

Οι ιθαγενείς που κατοικούν στη Χιλή εδώ και 10.000 χρόνια ζητούν πίσω ένα μέρος από όσα τους πήραν. Κι αντιμετωπίζουν τη συνήθη απάντηση.
. . . . . . . . . . . . . . .
Προσθήκη (26η Ιανουαρίου): οι αρχές προχώρησαν στην υποχρεωτική σίτιση της Τρονκόσο· περισσότερα στο μπλογκ του περιοδικού Αλάνα και στο φάκελλο του Athens Indymedia για τη Χιλή.

Η ανάπτυξη.

Ρίτσαρντ Νίνα Παουκαρά, ο μόνος επιζών μετά την καταπλάκωση εννέα εργαζομένων από ένα βουνό μπετόν σε υπό ανέγερση πολυκατοικία στη συνοικία Λα Βικτόρια, ανατολικό προάστιο της Λίμα, πρωτεύουσας του Περού, την 12η Δεκεμβρίου. Βγήκε από τα συντρίμμια 12 ώρες μετά το δυστύχημα, ύστερα από καθυστερήσεις και παντελή έλλειψη συντονισμού των σωστικών προσπαθειών. Έχασε το ένα του χέρι. Οι υπόλοιποι εννέα συνάδελφοί του βρέθηκαν νεκροί. Στο δικαστήριο, την 28η Δεκεμβρίου, μέλη των οικογενειών τους επιτέθηκαν στον εργολάβο, Χεράρδο Μαμάνι Όστσο. Ο εργολάβος και η εταιρία JAA Construcciones αντιμετωπίζουν δίωξη για παραποίηση άδειας οικοδομής και παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας, καθώς και δολοφονίες εξ αμελείας.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Crónica Viva, οι οικοδομικές εργασίες γίνονται σε μυριάδες περιπτώσεις είτε χωρίς άδεια, είτε κατά παραβίαση της άδειας, είτε με ελάχιστη, ή καθόλου, επίβλεψη από μηχανικούς στη Λίμα και τα προάστιά της. Δεν είναι σαφές αν είχε εκδοθεί άδεια για την συγκεκριμένη οικοδομή.

Η μητροπολιτική περιοχή της Λίμα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας τεράστιας, ταχύτατης, ανεξέλεγκτης οικοδομικής ανάπτυξης, βοηθούσης μιας ξαφνικής αλληλουχίας νέων νόμων “απορρύθμισης” των διαδικασιών και των όρων δόμησης. Πρόσφατος νόμος αφαιρεί από τις δημοτικές αρχές την δυνατότητα να πραγματοποιούν ελέγχους σε νεοανεγειρόμενες οικοδομές· ακόμη, προβλέπει αυτόματη έγκριση των αιτήσεων για την ανέγερση κτιρίων έως και πέντε ορόφων χωρίς μελέτη αρχιτέκτονα ή μηχανικού.

Ο Μάριο Ουαμάν, μέλος του συνδικάτου των οικοδόμων, δήλωσε στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Andina ότι το 2007, 36 εργαζόμενοι έχασαν τις ζωές τους σε δυστυχήματα. Από το 1997, ο αριθμός των νεκρών της “ανάπτυξης” ξεπερνά τους 550.