Στρατηγική ανάλυση.

Η βία στο Ιράκ σημειώνει “καταπληκτική” μείωση τους τελευταίους έξι μήνες, σημείωνε εμβριθώς τον Ιανουάριο ο στρατηγός Ντέηβιντ Πετρέους, κυρίως λόγω της στρατηγικής του, αλλά και εξ αιτίας του ότι, “σύμφωνα με φήμες”, η αλ Κάιντα “απαγορεύει πλέον στα μέλη της το κάπνισμα”.

Αν χωράει κάπου ανάμεσα στα 25 του παράσημα, αξίζει να του δοθεί άλλο ένα.

Αξιόποινες πράξεις.

Τζαβέντ Άχμαντ, ετών 22, δημοσιογράφος, συνεργάτης, μεταξύ άλλων, της CTV. Εδώ και τρεις μήνες, κρατείται από τις δυνάμεις των Αμερικανών στην Μπάγκραμ. Σε πρόσφατη επικοινωνία με τον αδελφό του, είπε ότι υφίσταται ξυλοδαρμούς. Το έγκλημά του; Είχε οπτικό υλικό και τηλεφωνικούς αριθμούς επαφής με εκπροσώπους των Ταλιμπάν. Το ίδιο κι όλοι οι άλλοι συνάδελφοί του στη χώρα, λέει η Καρλότα Γκαλ των New York Times, η οποία τον γνωρίζει προσωπικά.

Οι δημοσιογράφοι στο Αφγανιστάν τείνουν μάλλον να γίνουν επαπειλούμενο είδος.

On the beat.

Γουίλλιαμ Κότσι, 50 ετών. Τον Απρίλιο, θα ξαναφορέσει τα μπλε και θα επιστρέψει στα καθήκοντα του ως αστυνομικός στους δρόμους των συνοικιών στο Σικάγο μετά από διετή αναστολή. Η ποινή του επιβλήθηκε διότι είχε ξυλοκοπήσει έναν ανάπηρο σε καροτσάκι μέσα στο νοσοκομείο όπου είχε μεταφερθεί μεθυσμένος με τραύμα από μαχαίρι. Απόσπασμα βίντεο 42 δευτερολέπτων που περιήλθε στην κατοχή της εφημερίδας Chicago Sun-Times δείχνει τον Κότσι να καταφέρνει στον 62χρονο Ραντλ Μάιλς τουλάχιστον 10 διαδοχικά χτυπήματα με μικρό ρόπαλο—το θύμα του χρειάστηκε ράμματα. Ωστόσο ο αστυνομικός παρέμεινε στις τάξεις του σώματος: μεταξύ άλλων, ελήφθη υπ’όψιν ότι είχε “32 τιμητικές διακρίσεις”.

. . . . . . . . . . . . . . .

Στην απίθανη περίπτωση απόλυσής του, υπάρχουν ασφαλώς και αλλού ευκαιρίες καριέρας.

Χωρίς πατρίδα.

“Ο πρόσφυγας είναι ένας άνθρωπος που δεν είναι ευπρόσδεκτος σε καμμία χώρα, και αυτό συμπεριλαμβάνει την δική του—ειδικά την δική του”.

Η Riverbend ξέρει ακριβώς για ποιο πράγμα μιλάει: “ξαφνικά, έγινε ένας αριθμός”. Η οικογένειά της εγκατέλειψε το Ιράκ και ζει στην Δαμασκό της Συρίας, εξαρτώμενη από διμηνιαίες άδειες παραμονής, όπως άλλο 1,5 εκατομμύριο Ιρακινοί. Της πήρε τρεις εβδομάδες για να πάψει να κοιτάει πίσω της συνέχεια, να σταματήσει να πιστεύει ότι θα εκραγεί βόμβα κάθε φορά που σταμάταγε στην κίνηση, να ξαναρχίσει να κοιτά ανθρώπους στα μάτια. Στην πολυκατοικία όπου μένει βρήκε μια οικογένεια χριστιανών που έδιωξαν πεσμεργκά από το Βόρειο Ιράκ· και μια οικογένεια κούρδων που έδιωξαν παραστρατιωτικοί από τη Βαγδάτη.

Την πρώτη ημέρα, η κουρδική οικογένεια έστειλε τον αντιπρόσωπό της: έναν εννιάχρονο που του λείπουν τα δυο μπροστινά δόντια, με ένα κέικ στο χέρι. “Η μαμά μου είπε, αν θέλετε τίποτα, απλά ζητήστε το. . .Αυτός είναι ο αριθμός μας. Είμαστε κι εμείς Ιρακινοί. Καλωσήλθατε”.

“Φυσικά αίτια”.

Βρίσκεται στο εσωτερικό της Αμερικανικής στρατιωτικής βάσης στην αρχαία πόλη Μπάγκραμ, κοντά στην Τσάρικαρ, στην Παρβάν του Αφγανιστάν. Είχε δημιουργηθεί από το στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών ως “προσωρινό” κέντρο ελέγχου όσων συλλαμβάνονταν τις ημέρες του πολέμου που είχαν εξαπολύσει οι Αμερικανοί και οι σύμμαχοί τους εναντίον των Ταλιμπάν. Σήμερα, σε αυτήν κρατούνται 630 έγκλειστοι, σχεδόν οι τριπλάσιοι από όσους παραμένουν στο Γκουαντάναμο, από την ίδρυση του οποίου συμπληρώθηκαν τον περασμένο μήνα έξι χρόνια. Το 2005, μετά από μια σειρά επαρκώς τεκμηριωμένων καταγγελιών περί θανάτων κρατουμένων, βασανισμών και “εξαφανίσεων”, η κυβέρνηση Μπους είχε επιχειρήσει να την ξεφορτωθεί—να την παραδώσει, τουλάχιστον τύποις, στην ευθύνη της κυβέρνησης μαριονετών του Χάμιντ Καρζάι, ενός φυλάρχου ο οποίος στο παρελθόν είχε χρησιμοποιηθεί από τη CIA για διάφορα θελήματα και σήμερα βρίσκεται στο πόστο του προέδρου της χώρας, ή, κατά το συνηθέστερο σαρκασμό σε βάρος του, του δημάρχου της Καμπούλ. Ωστόσο, μετά από μια σειρά νομικών, γραφειοκρατικών και διοικητικών σφαλμάτων, η μετακύλιση της ευθύνης δεν ευοδώθηκε και η φυλακή παρέμεινε στην δικαιοδοσία του Αμερικανικού στρατού.

Στη φυλακή Μπάγκραμ, σύμφωνα με εμπιστευτική έκθεση της ICRC, συνεχίζονται όσα συνέβαιναν στην Άμπου Γκράιμπ: στο κολαστήριο βρίσκονται πολλοί περισσότεροι από όσους χωρούν τα κελιά· επικρατούν απάνθρωπες συνθήκες· οι λόγοι κράτησης παραμένουν μυστικοί· επιβάλλεται φυλάκιση χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας με δικηγόρους ή οποιονδήποτε στον έξω κόσμο σε κελιά απομόνωσης, ακόμη κι επί πέντε χρόνια· σημειώνονται συνεχείς βασανισμοί, η μεταχείριση των κρατουμένων παραβιάζει κατάφωρα τις Συνθήκες της Γενεύης· τα γεγονότα αυτά αποκρύπτονται από επισκέπτες παρατηρητές. Η Χίνα Σάμσι της ACLU χαρακτήρισε, μιλώντας στον Γουίλιαμ Φίσερ της εφημερίδας Asia Times, τις συνθήκες στη Μπάγκραμ “χειρότερες” από αυτές στο Γκουαντάναμο.

Στην περίπτωση της Μπάγκραμ δεν υπήρξαν φωτογραφίες. Υπήρξαν δύο θάνατοι, όμως ο Αμερικανικός στρατός επέλεξε κατ’αρχάς να διαχειριστεί την κρίση κάνοντας χρήση ενός πάντοτε αποτελεσματικού επικοινωνιακού όπλου: της διάψευσης. Ο υποστράτηγος Ντάνιελ ΜακΝηλ, τότε διοικητής των δυνάμεων των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν είχε δηλώσει το 2002, όταν είχε έλθει στον αφρό η υπόθεση, ότι οι κρατούμενοι δεν είχαν κρεμαστεί από το ταβάνι, κι ότι οι θάνατοί τους είχαν επέλθει “από φυσικά αίτια”. Ακολούθησαν αποκαλύψεις που διέψευδαν την διάψευση: οι κρατούμενοι είχαν πράγματι κρεμαστεί από το ταβάνι, είχαν πράγματι υποστεί επανειλημμένους ξυλοδαρμούς που προκάλεσαν τους θανάτους τους. Στις αυτοψίες, τα τραύματα που έφεραν τα θύματα χαρακτηρίσθηκαν συγκρίσιμα με τραύματα ανθρώπων που πέρασε από πάνω τους λεωφορείο. Το φθινόπωρο του 2007, στρατιωτικοί εισαγγελείς έκριναν ότι 28 στρατιωτικοί και έφεδροι ενέχονται στην υπόθεση και πρότειναν την παραπομπή τους σε δίκη, με κατηγορίες που φθάνουν έως και την δολοφονία εξ αμελείας. Τελικά ασκήθηκαν, το Νοέμβριο, διώξεις σε βάρος 15. Ο πιο υψηλόβαθμος ήταν λοχαγός. Οι κατηγορίες σε βάρος του αποσύρθηκαν.

Επιμύθιον: “η Αμερική δε βασανίζει”. Τζωρτζ Ουώκερ Μπους.

. . . . . . . . . . . . . . .

Τα περίπου 200 μέλη της ΕΛΔΑΦ, που η δημοσιογράφος Τάνια Μποζανίνου σημείωνε το 2005 ότι παραμένουν κλεισμένα στα στρατόπεδα εξ αιτίας του φόβου της κυβέρνησης ότι εάν κάποιος εξ αυτών σκοτωθεί θα υπάρξουν πιέσεις να επιστρέψουν, δεν ξέρουν, δεν είδαν, δεν άκουσαν: έτρωγαν.

Déjà vu.

Κουίζ: πόσους “υπ’αριθμόν τρία” της αλ Κάιντα έχουν σκοτώσει οι Αμερικανοί τα τελευταία χρόνια;

Απάντηση: επτά.

Χώμα.

Σαρλέν Ντυμά, 16 ετών, μητέρα ενός παιδιού ηλικίας ενός μηνός, κάτοικος της παραγκούπολης Σιτ Σολέιγ στην πρωτεύουσα της Αϊτής, Πορτ ω Πρενς. Βασικό είδος διατροφής: μπισκότα από λάσπη.

Άλλη μια χώρα που έσωσε η Δύση.

0,587.

Ουέλινγκτον Σαντιάγκο ντε Ολιβέιρα, 11 ετών. Ένα βράδυ τον Δεκέμβρη, μπήκε ξέπνοος στο μπαρ του Ραϊμούντο: έτρεχε να ξεφύγει από αστυνομικούς που τον κατεδίωκαν στη φαβέλα Morro do Estado, στην πόλη Niteroi, κοντά στο Rio de Janeiro. Μάταια. Λίγο αργότερα, αστυνομικοί μπήκαν στο μπαρ, τον ανάγκασαν να γδυθεί, τον έβγαλαν έξω και διέταξαν τους θαμώνες να πέσουν στο πάτωμα. Ακολούθησε ένας καταιγισμός πυροβολισμών. Ένας μάρτυρας —που ζητά να μην κατονομασθεί φοβούμενος αντίποινα— λέει ξερά ότι επρόκειτο “για εκτέλεση” εν ψυχρώ. Άλλοι διηγούνται ότι ένας αστυνομικός κόμπασε για το κατόρθωμα της ομάδας του. Τη νύχτα εκείνη, γράφει ο Τομ Φίλιπς στο Upside Down World, άλλοι τέσσερις άνθρωποι, ανάμεσά τους δύο ακόμη παιδιά, έπεσαν νεκροί από τις σφαίρες των αστυνομικών στην παραγκούπολη. Η αστυνομία υποστηρίζει ότι οι άνδρες της τελούσαν εν αμύνη· οι νεκροί, διατείνεται, ανήκαν σε μια συμμορία που δρα στη φαβέλα. “Εδώ οι αστυνομικοί δεν κάνουν ερωτήσεις. Απλά έρχονται και σκοτώνουν. Παιδιά, γέρους, όποιον να’ ναι”, λέει η Ρόζα Κλέρα, θεία ενός από τα νεκρά παιδιά.

Οι στατιστικές δείχνουν ότι μια ολόκληρη γενιά φτωχών νεαρών Βραζιλιάνων εξοντώνεται, εν μέρει εξ αιτίας του λεγόμενου “πολέμου κατά των ναρκωτικών”: από το 1999 έως το 2003, στο Rio οι νεαροί που σκοτώθηκαν σε επιχειρήσεις της αστυνομίας τριπλασιάσθηκαν, από τους 289 στους 1.195, σύμφωνα με την οργάνωση Justiça Global. Προφίλ: άρρενες, φτωχοί, μαύροι, μεγαλωμένοι στις φαβέλες, 15-24 ετών. Ο Ζουζέ Λουίς Νεπουμουσένιου Μαρίνιου του 16ου τμήματος της στρατιωτικής αστυνομίας του Rio λέει πως παρότι πρόκειται για περιοχές κοινωνικού αποκλεισμού γεμάτες παιδιά κι είναι “περίπλοκο” το να επιχειρούν οι άνδρες του σ’αυτές, “εκεί συμβαίνει η εγκληματική δραστηριότητα. . . πρέπει να δράσουμε”. 52 αστυνομικοί σκοτώθηκαν το 2004 στο Rio. Ο Μαρίνιου λέει ότι έχασε τρεις άνδρες τους τελευταίους μήνες.

Ένας ηθοποιός ντυμένος αγιοβασίλης που πήγε να μοιράσει δώρα στις φαβέλες με ελικόπτερο στα μέσα Δεκεμβρίου τη γλύτωσε σαν από θαύμα από τις σφαίρες λαθρεμπόρων ναρκωτικών που νόμιζαν ότι εξελισσόταν αστυνομική επιχείρηση.

Το Σεπτέμβριο, αρκετές εβδομάδες πριν την επίσημη πρεμιέρα της, που ήταν προγραμματισμένη για την 12η Οκτωβρίου του 2007, η ταινία Tropa de Elite, που αφηγείται την ιστορία ενός αστυνομικού των ειδικών δυνάμεων που παίρνει το νόμο στα χέρια του κι εκτελεί, βασανίζει παιδιά κ.ο.κ., είχε ήδη γίνει μπλοκμπάστερ. Έως τα μέσα Δεκεμβρίου, την είχαν δει 11 εκατομμύρια Βραζιλιάνοι, εκ των οποίων μόλις 2 εκατομμύρια στις αίθουσες, σύμφωνα με την εταιρία δημοσκοπήσεων Ibope. Κατά την εφημερίδα Folha de São Paolo, στην πόλη όπου εκδίδεται την είχε δει την ίδια περίοδο το 19% των πολιτών άνω των 16 ετών. Ο Χολμς Γουίλσον δεν άντεξε να μην διερωτηθεί μήπως η ταινία βγάζει το φασίστα μέσα από τον κάθε Βραζιλιάνο. Γράφοντας για το φαινόμενο που δημιούργησε το φιλμ στο περιοδικό In These Times, σημείωσε ότι σε ένα από τα γυρίσματα των σκηνών των βασανισμών στις φαβέλες, άνδρες του BOPE που εκτελούσαν υπηρεσία στην περιοχή διέκοψαν το συνεργείο κι εξήγησαν στους ηθοποιούς ότι κρατούσαν την πλαστική σακούλα με την οποία υποτίθεται ότι προκαλούσαν ασφυξία στον ηθοποιό/βασανιζόμενο ύποπτο εντελώς λάθος.

Οι εκκλήσεις για αντιμετώπιση των κοινωνικών αιτίων της εγκληματικότητας πέφτουν στο κενό: εξ άλλου, παρατηρούσε ένας δημοσιογράφος που επέλεξε το ψευδώνυμο Βίκτορ Ουγκό τον Ιούλιο, η εντατικοποίηση του λεγόμενου “πολέμου κατά των ναρκωτικών” οφείλεται εν μέρει στην απόπειρα της κυβέρνησης του κεντροαριστερού προέδρου Λούλα να βγει από το αδιέξοδο της ατέρμονης σκανδαλολογίας που την παραλύει. Η παραοικονομία και το λαθρεμπόριο ναρκωτικών βρίσκει εύφορο έδαφος στη συντριπτική φτώχεια στις φαβέλες, που συγκρίνεται άνετα με την κατάσταση στην υποσαχάρεια Αφρική. Σε μια από αυτές, στο συγκρότημα Alemão, ο δείκτης ανθρώπινης ανάπτυξης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών φθάνει μόλις το 0,587—για μια σύγκριση, στην Γκαμπόν φθάνει το 0,637, στο Πράσινο Ακρωτήρι το 0,722, στο υπόλοιπο της Βραζιλίας το 0,792.