Πειθαρχία.

Χανς-Πέτερ Τσ., ετών 58. Η σορός του ανακαλύφθηκε το Φεβρουάριο σε δασική περιοχή στην πόλη Σόλινγκ, στην Κάτω Σαξωνία. Σύμφωνα με την αστυνομική κι ιατροδικαστική έκθεση, ο θάνατός του οφείλεται στο ότι δεν έτρωγε τίποτε επί 24 ημέρες. Έπινε μόνο λίγο νερό. Και κατέγραφε όσα σκεφτόταν στην διάρκεια της μοναχικής, μακρόσυρτης αυτοκτονίας του, σε ένα ημερολόγιο. Το απονενοημένο διάβημά του ήταν, κατά γερμανικά μέσα ενημέρωσης, ο τρόπος του να “στείλει ένα μήνυμα”.

Ο Χανς-Πέτερ Τσ. γεννήθηκε στο Σλέσβιγκ-Χόλσταϊν της Δυτικής Γερμανίας το 1949. Όταν τέλειωσε το σχολείο υπηρέτησε στις τάξεις του ομοσπονδιακού στρατού για 12 χρόνια. Ολοκλήρωσε έναν κύκλο σπουδών. Παντρεύτηκε. Έκανε μια κόρη. Μετά την “επανένωση των Γερμανιών” το 1990, δραστηριοποιήθηκε επιχειρηματικά στην πρώην Ανατολική Γερμανία. Ίδρυσε μια μικρή προσωπική επιχείρηση. Άρχισε να οργανώνει επιχειρηματικά συνέδρια κι εκθέσεις. Πήγε καλά. Προσέφερε στην οικογένειά του ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο. Είχε μια “σταθερή” και “συνηθισμένη” ζωή. Όμως καθώς οι απαιτήσεις μεγάλωναν, καθώς ήταν αναγκασμένος να ταξιδεύει και να δουλεύει συνέχεια —καταφέρνοντας να βλέπει τους δικούς του μόνο τα Σαββατοκύριακα και αν— τα πράγματα άρχισαν να πηγαίνουν στραβά. Ο Τσ. έπεσε θύμα της επιτυχίας του. Αρχικά, διαλύθηκε ο γάμος του. Κατόπιν, αποσυντέθηκε η σχέση του με την κόρη του. Το 2000, έκλεισε την εταιρία του. Έγινε εμπορικός αντιπρόσωπος μιας επιχείρησης. Ο προϊστάμενός του τον θυμάται ως “εξαιρετικά αξιόπιστο, πιστό και τίμιο”, έναν υποδειγματικό υπάλληλο, που “αν υπήρχε ο παραμικρός κίνδυνος να αργήσει για κάποιο ραντεβού, πήγαινε εκεί όπου προγραμματιζόταν να γίνει από την προηγουμένη”. Μετακόμισε σ’ ένα μικρό χωριό. Στην πολυκατοικία όπου έμενε, δεν ενοχλούσε κανέναν. Οι γείτονές του τον περιέγραψαν ως έναν συνεσταλμένο, καλόβολο, καλοντυμένο κύριο που έφευγε τις Δευτέρες κι επέστρεφε τις Παρασκευές.

Το 2003, απολύθηκε. Η επιχείρηση έπαψε να συμμετέχει σε εκθέσεις και συνέδρια. Ο Χανς-Πέτερ Τσ. δεν ήταν πλέον απαραίτητος. Στα 53 του, ήταν πολύ δύσκολο να βρει δουλειά. Τη χρονιά εκείνη, κατά τις σχολαστικές γερμανικές στατιστικές, μόλις το 40% των 50+ είχαν θέσεις πλήρους απασχόλησης. Κι ένας στους τέσσερις ανέργους ανήκε στην ηλικιακή του ομάδα. Δοκίμασε ξανά την αυταπασχόληση. Αυτήν τη φορά απέτυχε. Δεν είχε πια να πληρώσει το νοίκι. Έμενε σε φτηνά ξενοδοχεία. Μια φορά δεν είχε να πληρώσει κι έδωσε ψευδή διεύθυνση. Μερικές ημέρες αργότερα, παραδόθηκε στην αστυνομία. Δοκίμασε να αρχίσει μια νέα σχέση. Απέτυχε. Διαγνώσθηκε ότι έπασχε από κατάθλιψη κι είχε αυτοκτονικές τάσεις. Εισήλθε σε ψυχιατρική κλινική. Το συμβόλαιο κατοικίας του τερματίστηκε διότι δεν πλήρωνε. Το 2006, πήγε να μείνει με φίλους στο Σέελτσε, κοντά στο Ανόβερο. Κι εκεί ήταν υπόδειγμα ήσυχου ανθρώπου. Στα τέλη του 2006, αρχές του 2007, μετακόμισε σε ένα μικρό, επιπλωμένο δυάρι στο Ανόβερο. Ζούσε σαν ερημίτης, διαβάζοντας πολύ και μετακινούμενος με ποδήλατο. Έπαιρνε επίδομα ανεργίας. Μιλούσε με τον ιδιοκτήτη του σπιτιού και στους συμβούλους στο ταμείο ανεργίας για τις ευκαιρίες που του παρουσιάζονταν. Αλλά στα 58 του, δεχόταν προσφορές μόνο για μερική απασχόληση και σχεδόν αποκλειστικά από εταιρίες αμφιβόλου βιωσιμότητας και αντικειμένου. Η υπηρεσία εξεύρεσης εργασίας δεν μπορούσε να βοηθήσει. Του είπαν να ζητήσει πρόωρη σύνταξη. Αρνήθηκε: “δεν είμαι υποψήφιος για σύνταξη”. Ήλπιζε ακόμα ότι θα έβρισκε μια καλή και σταθερή δουλειά.

Τον Οκτώβριο του 2007 το επίδομα ανεργίας του Χανς-Πέτερ Τσ. μειώθηκε στα 347 ευρώ το μήνα. Ο άλλοτε επιτυχημένος επιχειρηματίας ήταν αναγκασμένος να ζητήσει τη συμβολή της πρόνοιας. Δεν το έκανε. Είπε ευφορικά στον σπιτονοικοκύρη του ότι επιτέλους βρήκε μια δουλειά στην Κολωνία, στην ειδικότητά του, τη διοργάνωση εκθέσεων και συνεδρίων. Πλήρωσε το τελευταίο ενοίκιο κι άφησε το δυάρι. Ζήτησε να του κρατήσουν μερικές κούτες. Αυτή ήταν η τελευταία φορά που εθεάθη ζωντανός.

Στα μέσα Νοεμβρίου, έκανε με το ποδήλατό του κάπου 100 χιλιόμετρα ως ένα καταφύγιο για περιπατητές σε ένα από τα δάση της Κάτω Σαξωνίας. Άφησε κάπου το ποδήλατό του και συνέχισε με τα πόδια. Όταν έφθασε, με μια τσάντα κι ένα μπουκάλι νερό, το είχε αποφασίσει. Δε θα έφευγε ζωντανός. Στο ημερολόγιό του κατέγραψε πώς τα όργανά του σταμάτησαν σταδιακά να λειτουργούν, πώς άρχισε να χάνει τις αισθήσεις του, την ικανότητα και την διάθεση να σκέφτεται. Έχασε την αίσθηση του χρόνου. Την 6η Δεκεμβρίου νόμιζε ότι είναι Χριστούγεννα. Στο τελευταίο του κείμενο έγραψε ότι θα ήθελε να ρίξουν τα απομεινάρια του στη θάλασσα.

Δεν έλειψε σε κανέναν. Τον βρήκαν κυνηγοί.

Ο 58χρονος Χανς-Πέτερ Τσ. φαίνεται πως είχε εσωτερικεύσει όλες τις “αξίες” που προβάλλουν οι επιχειρήσεις: δεν εργαζόταν για να ζήσει, ζούσε για να εργάζεται. Κι όταν η κοινωνία του στέρησε τα μέσα για να δουλέψει, ο κόσμος του κατέρρευσε. Ήταν πολύ περήφανος για να πάρει βοήθημα από την πρόνοια, να ζητήσει σύνταξη, ή να δουλέψει για μικροαπατεώνες. Κι έτσι, με την υποδειγματική πειθαρχία που τον διέκρινε στην ζωή και την δουλειά του, αποφάσισε να τερματίσει την ύπαρξή του. Ο Μίκαελ Μανς της Πανεπιστημιακής Ιατρικής σχολής του Ανόβερου υπερθεματίζει: “πρέπει να είναι πολύ πειθαρχημένος κανείς για να τερματίσει τη ζωή του με αυτόν τον τρόπο”. Εξηγεί ότι αρχικά, το σώμα καίει όλα τα λίπη, μετά αντλεί θρεπτικά συσταστικά από τους μύες, παρουσιάζει ελλείψεις σε βιταμίνες, πρωτεΐνες κι ηλεκτρολύτες, το επίπεδο του ουρικού οξέως αυξάνεται, σχηματίζεται πέτρα στους νεφρούς, προκαλούνται κολικοί, το κυκλοφοριακό αποδυναμώνεται, το αίμα πήζει και συγκεντρώνεται, το σώμα αφυδατώνεται πλήρως. Ο οργανισμός καταρρέει εντελώς, σημειώνονται συνεχείς έντονοι πόνοι στο στομάχι, οι μύες σχεδόν διαλύονται κι επέρχεται αναισθησία. Τελικά, ο οργανισμός παραδίδεται, συνήθως από καρδιακή ανεπάρκεια. Ο Χανς-Πέτερ Τσ. τα πέρασε όλα. Τον βρήκαν σε μια στάση σα να κοιμόταν.

Ο Ντίτμαρ Χένινγκ γράφει ότι πέρα από προσωπική τραγωδία, ο θάνατος του 58χρονου αποτελεί επίσης καταγγελία της μοίρας που επιφυλάσσει στους ανέργους η κοινωνία και οι κρατικές δομές στη Γερμανία. Οι “μεταρρυθμίσεις” που είχε εισαγάγει το SPD του Γκέρχαρντ Σρέντερ (κόμμα το οποίο εγκαλούσαν στα τέλη της περασμένης χρονιάς για εγκατάλειψη της “γραμμής” του υψηλού πρώην ηγέτη του ορισμένοι παρατηρητές) σήμαναν ότι οι μεσήλικες που εργάζονταν όλη τους τη ζωή αντιμετώπισαν σε μαζική κλίμακα την μετατροπή τους σε ανέργους και την υπαγωγή τους στις κοινωνικές υπηρεσίες πρόνοιας. Το πακέτο Hartz IV προβλέπει μια διαδικασία για τη λήψη των επιδομάτων που λίγο απέχει από την δημόσια διαπόμπευση. Για να κριθεί κανείς δικαιούχος, πρέπει να δώσει αναλυτικές πληροφορίες για την περιουσία του. Δεν πρέπει να έχει καμμίας μορφής κατάθεση κι οφείλει να αποδέχεται οποιαδήποτε δουλειά, όπου κι αν του προσφέρεται κι όποιο κι αν είναι το αντικείμενό της. Ουσιαστικά, οι άνεργοι, εκ των οποίων σχεδόν 1 εκατ. άνω των 50, υφίστανται καθημερινές ταπεινώσεις.

Ο θάνατος του Χανς-Πέτερ Τσ. προκάλεσε εκτός των άλλων κι έναν πόλεμο εκδοτών και στούντιο που διεκδικούν το ημερολόγιό του και τα πνευματικά δικαιώματα της ιστορίας του: κατά γερμανικά μέσα ενημέρωσης στην κόρη του προσφέρθηκε ένα πενταψήφιο ποσό. Είναι άγνωστο αν οι αίφνης ενδιαφερόμενοι, ή οι παράγοντες της Γερμανικής κοινωνίας γενικότερα, αντιλαμβάνονται, ή όχι, την ομοιότητα με το Θάνατο του Εμποράκου του Άρθουρ Μίλερ, τους παραλληλισμούς με τις πραγματικότητες της Αμερικής μετά το κραχ του 1929.